Een vrije plaats op papier is nog geen passende hulp voor een jongere

Tegelijk vraagt het debat over beschikbare plaatsen in de jeugdhulp om nuance. Een plaats die in het zogenaamde capaciteitsbeheerssysteem vrij lijkt, is niet automatisch onmiddellijk beschikbaar voor een nieuwe opname. Registraties volgen de werkelijkheid niet altijd op de voet. Na een onverwacht vertrek kan een nieuw begeleidingstraject niet altijd meteen starten. Ook kan het zijn dat een leefgroep tijdelijk moet sluiten na een agressie-incident, door overmacht of door personeelsuitval. Wie alleen naar de cijfers kijkt, mist een deel van die dagelijkse realiteit.

Daarnaast vraagt een opname een zorgvuldige afstemming tussen de hulpvraag van de jongere en het aanbod van de voorziening. Jeugdhulp omvat verschillende vormen van begeleiding, diagnostiek en behandeling, elk met een eigen opdracht en expertise. Om een traject kans op slagen te geven, moeten die aansluiten bij wat de jongere nodig heeft. Een verkeerde match kan leiden tot een nieuwe breuk in een vaak al kwetsbaar hulpverleningstraject.

Voor jongeren met complexe problemen is bovendien aangepaste ondersteuning nodig. Van voorzieningen verwachten dat zij deze jongeren begeleiden, vraagt voldoende medewerkers, specifieke expertise en samenwerking met andere hulpverleners. Binnen onze voorzieningen leeft grote bezorgdheid over de druk op gespecialiseerde ondersteuning. Wanneer die ondersteuning ontbreekt, worden ook de mogelijkheden van de reguliere jeugdhulp begrensd.

Een betrouwbaar overzicht van de capaciteit kan helpen om beschikbare plaatsen beter te monitoren en in te vullen. In die optiek is de invoer van het capaciteitsbeheerssysteem zeker te verdedigen in functie van de transparantie over de inzet van het beschikbare aanbod. Het systeem moet bij de centrale toewijzing wel ruimte laten voor overleg over wat voor een concrete jongere mogelijk en nodig is. Daarbij moeten we samen de drempels aanpakken die een passende opname of doorstroom verhinderen.

Daarenboven is het belangrijk dat er een grondige analyse gebeurt over het geschetste probleem. We moeten namelijk ook durven kijken naar de oorzaken aan de basis. Er bestaan afspraken rond de doorstroom van de jongeren uit gesloten jeugdinstellingen naar de reguliere jeugdhulp. Zijn deze niet meer toereikend? Is er een toename van instroom vanuit de gesloten jeugdinstellingen? Wat is de impact van de hervormingen en het capaciteitsplan van de gesloten jeugdinstellingen op de in- en doorstroom? We moeten samen zoeken naar mogelijkheden om de druk op beide systemen houdbaar te houden.

Het Vlaams Welzijnsverbond wil hierover samenwerken met de betrokken ministers, agentschappen, de gesloten jeugdinstellingen Vlaanderen en de jeugdrechters. Jongeren hebben recht op een passend en duurzaam hulpverleningstraject. Dat vraagt gedeelde verantwoordelijkheid én de voorwaarden om die hulp daadwerkelijk te kunnen bieden.