Een diagnostisch proces fundeert, geeft richting aan het handelen, om op gepaste en onderbouwde wijze zowel aan individuele als aan groeps- en contextdoelstellingen te werken. Diagnostiek biedt handvatten voor de cliënt en zijn/haar context, om zichzelf beter te begrijpen, en/of voor de hulpverlener, om gepast te kunnen handelen, begeleiden of ageren.
Diagnostiek is een belangrijk proces zowel voor als tijdens het hulpverleningstraject. Op vandaag botsen we op een aantal knelpunten met betrekking tot diagnostiek. Een aantal van deze knelpunten worden onder meer benoemd in het rapport Geblokkeerde ontwikkelingstrajecten (Decoene, Danckaerts, Vandevelde, Vanderplasschen, 2018).
Momenteel is diagnostiek niet altijd voorhanden. Een reactie hierop is dat organisaties, vanuit een nood, zich aanpassen om zelf gespecialiseerde diagnostiek te kunnen aanleveren. Een mogelijk gevolg hiervan is dat het aanbod aan diagnostiek verruimt, meer divers wordt, maar ook versnipperd geraakt. Hierop zal een antwoord moeten worden geformuleerd.
De laatste jaren is er op verschillende niveaus dialoog ontstaan over het hoe, wat en waar van diagnostiek. Het is goed dat diagnostiek onder de loep wordt genomen en dat er gezocht wordt naar de finaliteit van diagnostiek gezien het veranderende hulpverleningslandschap, zeker ook in de jeugdhulpverlening. Momenteel worden deze gesprekken op verschillende niveaus (regionale en sectorale) en met verschillende betrokkenen (werkveld, beleidsmakers en academici) gevoerd. Vaak gebeuren deze gesprekken parallel met elkaar waarbij we vaststellen dat men niet altijd tot uitwisseling of beïnvloeding van elkaars processen komt. Hierdoor dreigen er opnieuw verschillende sporen te ontstaan terwijl net het samenbrengen van de sectorale en intersectorale expertise een meerwaarde zou betekenen omwille van het aanvullend karakter.
Omwille hiervan en als voorbereiding op de strategische cirkel ‘Inschaling en Diagnostiek’, die is opgestart in kader van het proces ‘Vroeg en Nabij’, is er binnen het Sectoraal Directiecomité Jeugdhulp van het Vlaams Welzijnsverbond een intersectorale (1) ad hoc-werkgroep Diagnostiek opgericht om te komen tot een gedragen visietekst rond diagnostiek.
Deze visietekst definieert diagnostiek en neemt standpunten in betreffende de positie van diagnostiek, geeft aan hoe de uitvoering gebeurt en wanneer diagnostiek een plaats krijgt in een hulpverleningstraject en bespreekt het al dan niet dwingende karakter van een diagnostisch advies.